Środowisko i oprogramowanie sieciowe

Organizacja sieci.

W większości sieci komputerowych (nie dotyczy sieci Internet) istnieje osoba lub osoby określane mianem administratora sieci. Nie jest on zwykłym użytkownikiem. Do jego zadań należy: zakładanie kont osobom pracującym w sieci, zarządzanie nimi, tworzenie kopii zapasowych systemu i danych zgromadzonych na serwerze, czuwanie nad bezpieczeństwem sieci i urządzeń w niej pracujących oraz instalowanie oprogramowania. Każde konto ma określone prawa dostępu. W przeciwieństwie do użytkowników, administrator posiada nieograniczone uprawnienia.

Administrator (supervisor, superuser) - osoba lub grupa osób nadzorująca i odpowiadająca za poprawną pracę sieci komputerowej oraz poszczególnych urządzeń w tej sieci.

Konto użytkownika (user account) - każdy sieciowy system operacyjny umożliwia zakładanie kont dla użytkownikowi w sieci. Konto jest zdefiniowane przez nazwę użytkownika, jego hasło oraz prawa dostępu.

Nazwa użytkownika (username) jest unikatowa w jednym systemie sieciowym. Hasło (password) jednoznacznie identyfikuje go z jego kontem. Użytkownik nie posiadający konta w sieci, nie może korzystać z jej zasobów. Czasami w sieci istnieje możliwość dostępu tzw. anonimowego użytkownika, jednakże posiada on bardzo ograniczone prawa. W przypadku, gdy wielu użytkowników korzysta z tych samych programów, folderów czy plików, aby uniknąć konieczności tworzenia konta dla każdego z nich oddzielnie tworzy się grupy użytkowników. Wówczas prawa dostępu są określane dla całej grupy. Każdy użytkownik wchodzący do grupy posiada takie same uprawnienia. Prawa dostępu (access privilegas) określają uprawnienia użytkownika sieci do korzystania z jej zasobów, np. pobieranie danych z sieci, uruchamianie oprogramowania, modyfikację struktury folderów na dyskach itp. Na przykład nauczyciel, który prowadzi zajęcia z informatyki, posiada znacznie szersze uprawnienia w sieci niż uczeń. Rozpoczynając pracę w sieci komputerowej, użytkownik musi wykonać operację zwaną logowaniem (login). Zwykle czynność ta polega na podaniu swojej nazwy oraz hasła dostępu w celu sprawdzenia autoryzacji (identyfikacji). Kończąc pracę w sieci, użytkownik musi się z niej wylogować (logout, logoff, exit). Wyłączenie terminala lub komputera w trakcie sesji nie oznacza zakończenia jej na serwerze. Czasem zakończenie sesji użytkownika w systemie odbywa się automatycznie po poprawnym jego "wyjściu" z aplikacji.

Środowisko sieciowe

Współczesne środowiska sieciowe są bardzo rozbudowane. Oprogramowanie sieciowe obsługujące to środowisko musi spełniać coraz to większe wymagania. Istnieje kilka podstawowych elementów środowiska sieciowego:

· Pliki i drukowanie - jednym z ważniejszych zadań środowiska jest wspólne korzystanie z dostępnych w sieci plików oraz drukarek.

· Usługi aplikacyjne - większość nowoczesnych sieci komputerowych wymaga efektywnej obsługi przekazywania komunikatów, udostępniania baz danych oraz innych aplikacji. Na uwagę zasługują tutaj między innymi: obsługa pracy w systemach wieloprocesorowych, odporność na błędy, wysokiej jakości zintegrowane systemy programowania oraz obsługa aplikacji pochodzących od niezależnych producentów.

· Integracja ze sprzętem - każde oprogramowanie sieciowe musi spełniać regułę zgodności względem istniejącej platformy sprzętowej.

· Infrastruktura sieci - oprogramowanie obsługujące sieć musi być zgodne ze standardowymi protokołami wykorzystywanymi przy przesyłaniu informacji.

· Integracja z siecią Internet i Intranet - oprogramowanie sieciowe musi obsługiwać standardowy protokół wykorzystywany w sieci Internet i Intranet – TCP/IP oraz tzw. protokół DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol - dynamiczny protokół konfiguracji komputera macierzystego.

· Zdalny dostęp do sieci - każda nowoczesna sieć komputerowa umożliwia pracę na komputerach, które znajdują się poza jej obrębem.

W takim przypadku sieć posiada serwer dostępu, za pomocą którego można zrealizować połączenie np. wykorzystując łącza telefoniczne. Serwer dostępu dokonuje także identyfikacji użytkownika zewnętrznego oraz sprawdza jego prawa dostępu.

· Przesyłanie komunikatów oraz aplikacje do pracy w grupie - wiele firm i instytucji wykorzystuje współcześnie programy przeznaczone do pracy w grupach. Poszczególne grupy mogą wymieniać między sobą pocztę elektroniczną, prowadzić dyskusje, przesyłać pliki oraz korzystać ze wspólnych baz danych.

· Usługi katalogowe i identyfikacyjne w dużych, wieloserwerowych sieciach komputerowych o rozległej lokalizacji, usługi katalogowe i identyfikacyjne zapewniają dostęp do serwerów, plików, drukarek w skali całej instytucji.

 Oprogramowanie sieciowe

Oprogramowanie sieciowe (NetWare) - to oprogramowanie komputerowe przeznaczone do użytku w sieci komputerowej i umożliwiające pracę grupową oraz dzielenie zasobów. Podstawową rolę odgrywają tutaj sieciowe systemy operacyjne (NOS - Network Operating System). Zapewniają one obsługę środowiska sieciowego. Ich zadaniem jest przede wszystkim ochrona kont użytkowników i danych, obsługa plików, aplikacji oraz drukarek. Najpopularniejszymi obecnie systemami sieciowymi są: Netware (Novel), LAN Manager, Windows NT (Microsoft) oraz Unix i Linux w różnych odmianach. Windows 95/98 umożliwia pracę i połączenia w sieci, lecz nie zarządza siecią. Ponieważ współczesne środowiska sieciowe są bardzo rozbudowane, w praktyce najczęściej wykorzystuje się kombinację systemów NOS; dana sieć działa pod kontrolą systemu Novell, natomiast środowiskiem aplikacyjnym jest Windows NT. Oprogramowaniem sieciowym są także programy zainstalowane na dysku twardym stacji roboczej w sieci. Oprogramowanie to zawiera narzędzia pozwalające na wymianę informacji pomiędzy komputerami i na dzielnie plików.

Pytania i polecenia:

1.   Wyjaśnij na czym polega rola administratora sieci komputerowej.

2.   Zdefiniuj pojęcie praw dostępu do sieci.

3.   Co rozumiemy pod pojęciem sieciowego systemu operacyjnego.

4.   Na czym polegają usługi katalogowe i identyfikacyjne środowiska sieciowego.

5.   Na czym polega zdalny dostęp do sieci komputerowej?

konspekt