Karty rozszerzeń

Poznaliśmy pojęcie gniazda rozszerzającego, do którego możemy podłączyć tzw. kartę rozszerzenia. Za pomocą tych kart możliwa jest współpraca komputera z wieloma urządzeniami.

Karta rozszerzenia (add-on card) - dodatkowa karta montowana w gnieździe rozszerzającym na płycie głównej. Jej zadaniem jest obsługa określonego urządzenia współpracującego z komputerem. Do najpopularniejszych obecnie kart należą: karta graficzna, karta dźwiękowa oraz karta modemowa (modem wewnętrzny).

Karty rozszerzenia w komputerze mogą być różnego rodzaju, w zależności od przeznaczenia oraz rodzaju gniazda rozszerzającego, z którym współpracują.

Kartami rozszerzeń są również: karta dźwiękowa, karta sieciowa czy cieszące się coraz większą popularnością karty tunerów telewizyjnych i radiowych.

Karta graficzna

Karta graficzna (graphics card) umożliwia przetwarzanie obrazu oraz zapewnia współpracę komputera z monitorem. Do niedawna istniały dwie grupy kart graficznych: karty grafiki obsługujące typowe aplikacje oraz karty posiadające tzw. akcelerator grafiki 3D (wykorzystywany w grach oraz zastosowaniach multimedialnych). Wówczas w komputerze instalowano dwie karty. Obecnie najpopularniejsze są karty graficzne posiadające standardowo akcelerator grafiki 3D. Większość nowoczesnych kart graficznych jest obecnie przeznaczona do współpracy z gniazdem rozszerzającym typu AGP.

Podstawowym parametrem każdej karty graficznej jest ilość zainstalowanej na niej pamięci. W pamięci karty przechowywana jest informacja niezbędna do utworzenia obrazu. Dlatego też, w zależności od ilości pamięci na karcie, różna może być tzw. paleta kolorów (color palette), w jakiej obraz jest wyświetlany na ekranie. Kolor każdego wyświetlanego punktu opisywany jest pewną ilością bitów. W zależności od liczby bitów, opisującej kolor punktu na ekranie, może on być wyświetlany np. w palecie 65,5 tysięcy kolorów (2-6 bitów - High Color) czy 16,8 milionów kolorów (22 - TrueColor). Drugim, nie mniej ważnym parametrem jest rozdzielczość, z jaką będzie mogła pracować karta graficzna. Obecnie, w zależności od wielkości ekranu monitora współpracującego z katą, najczęściej wykorzystywane są rozdzielczości 800x600, 1024x760, 1280x1024 i 1600x 1200 pikseli.

Rozdzielczość obrazu (resolution) - określa rozmiar obrazu wyświetlanego na monitorze. Rozmiar ten podaje się w postaci: ilość pikseli w poziomie x ilość pikseli w pionie. Piksel jest to najmniejsza część ekranu pobudzana do świecenia. Składa się on z 3 punktów dających kolory podstawowe, które odpowiednio pobudzane do świecenia, generują barwę piksela (brak świecenia piksela oznacza kolor czarny).

                                  graficzna.jpg (49091 bytes) 

Ostatnim z omawianych parametrów karty graficznej jest tzw. częstotliwość odświeżania pionowego obrazu (refresh rate). Jest to częstotliwość, z jaką rysowany jest obraz na ekranie monitora. Wartość tej częstotliwości podajemy w hercach (Hz). Należy pamiętać, że im wyższa jest jej wartość, tym mniejsze migotanie obrazu. Dzięki temu mniej męczy się ludzkie oko. Trzeba jednak zaznaczyć, że im większa rozdzielczość, tym więcej linii obrazu do odświeżenia ma karta w tym samym czasie. Minimalną częstotliwość pionową odświeżania obrazu, jaką powinna zapewniać karta grafiki przy typowych rozdzielczościach, przyjmuje się jako równą 85 Hz (norma VESA "flicker free"). Aby obraz na ekranie monitora był odświeżany z odpowiednio wysoką częstotliwością, z kartą musi współpracować monitor, który obsługuje taką częstotliwość.

Karta dźwiękowa

Karta dźwiękowa (sound card) - specjalna karta rozszerzenia, której zadaniem jest odtwarzanie i nagrywanie plików dźwiękowych. Umożliwia ona także zrealizowanie połączenia z elektronicznymi urządzeniami muzycznymi poprzez tzw. złącze MIDI. W przeciwieństwie do karty graficznej, karta dźwiękowa jest dodatkową kartą rozszerzającą w komputerze. Jest ona jednak niezbędna w przypadku, gdy komputer ma być używany do gier lub programów multimedialnych.

Obecnie standardem wśród kart dźwiękowych w komputerach klasy IBM PC jest karta Sound Blaster (firmy Creative Labs). Karty dźwiękowe posiadają wejścia i wyjścia audio, które dzięki dołączonemu oprogramowaniu umożliwiają korzystanie z innych zewnętrznych urządzeń. muzycznych.

                        dzwiekowa.jpg (49317 bytes)

Podstawowym parametrem karty dźwiękowej jest częstotliwość próbkowania (sampling rate), która określa, ile razy w czasie sekundy są wysyłane lub pobierane dane do odtwarzania. Im wyższa jest częstotliwość próbkowania, tym wyższa jakość nagrywanego dźwięku. Popularne karty dźwiękowe obecne na rynku posiadają częstotliwość próbkowania 44,1 lub 48 kHz (a nawet 55 kHz).

Modemy

Wewnętrzne - w postaci typowej karty rozszerzającej, która jest wkładana w odpowiednie gniazdo wewnątrz komputera (obecnie standardem są modemy na złączach PCI). Do karty podłącza się linią telefoniczną,

Zewnętrzne - w postaci oddzielnego urządzenia elektronicznego, które za pomocą kabla podłącza się do portu komputera z jednej, a do linii telefonicznej z drugiej strony.

Modem jest najpopularniejszym sposobem podłączenia komputera do sieci Internet  Połączenie z siecią umożliwia między innymi obsługę poczty elektronicznej. Ponadto jest wykorzystywany przy wysyłaniu faksów. Dysponując odpowiednim oprogramowaniem (zwykle dołączanym do modemu), można przystosować komputer zarówno do wysyłania, jak i odbierania faksów. Podstawowym parametrem modemu jest prędkość transmisji danych. Obecnie najpopularniejszą grupą modemów są modemy o prędkości transmisji 56 000 bps. Coraz częściej spotykane są modemy cyfrowe, w których wykorzystuje się szybkie procesory sygnałowe (DSP - Digital Signal Procesor). Dzięki dużej wydajności umożliwiają one szybkie przetwarzanie danych cyfrowych (prędkość transmisji wynosi w tym przypadku 64 000 bps (lub 128 000 bps przy podłączeniu drugiego kanału). Modemy te są wykorzystywane między innymi przy połączeniu z siecią Internet za pomocą sieci cyfrowej ISDN. 

Konspekt